Coraz więcej polskich firm budowlanych realizuje zlecenia na terenie Niemiec. W praktyce wielu przedsiębiorców zadaje sobie pytania: czy można legalnie pracować w Niemczech na polskiej działalności gospodarczej, czy istnieje limit dni pobytu oraz jakie dokumenty należy posiadać? Poniżej wyjaśniamy najważniejsze kwestie.
Tak. Polscy przedsiębiorcy mogą świadczyć usługi budowlane w Niemczech w ramach unijnej swobody świadczenia usług. Oznacza to, że nie ma obowiązku zakładania niemieckiej firmy (Gewerbe) wyłącznie po to, aby realizować zlecenia dla niemieckich klientów.
Warunkiem jest jednak to, aby działalność była rzeczywiście prowadzona w Polsce. Firma powinna posiadać rzeczywiste zaplecze gospodarcze w kraju, takie jak adres prowadzenia działalności, dokumentację, klientów lub kontrakty.
Nie ma jednego przepisu określającego maksymalną liczbę dni, które przedsiębiorca może przepracować w Niemczech. Kluczowe znaczenie ma jednak charakter wykonywanej działalności.
Jeżeli usługi mają charakter tymczasowy i są wykonywane na rzecz różnych klientów, co do zasady można je realizować na podstawie polskiej działalności gospodarczej. Problemy mogą pojawić się wtedy, gdy działalność w Niemczech staje się stała, przedsiębiorca posiada tam biuro, magazyn, warsztat lub przez długi czas realizuje projekty w jednym miejscu.
W takich sytuacjach niemiecki urząd skarbowy może uznać, że powstał tzw. zakład podatkowy (Betriebsstätte), co może oznaczać obowiązek rozliczania podatków w Niemczech.
Zasada ta wynika z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Niemcami i dotyczy przede wszystkim pracowników zatrudnionych na umowę o pracę. Oznacza ona, że wynagrodzenie pracownika może być opodatkowane tylko w kraju jego rezydencji (np. w Polsce), jeżeli spełnione są łącznie trzy warunki:
Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie jest spełniony, wynagrodzenie może podlegać opodatkowaniu w Niemczech.
W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą zasada 183 dni nie działa w taki sam sposób. Sama liczba dni pobytu nie decyduje automatycznie o miejscu opodatkowania. Kluczowe znaczenie ma to, czy w Niemczech powstaje zakład podatkowy (Betriebsstätte), czyli stałe miejsce prowadzenia działalności.
Długi pobyt w Niemczech może jednak zwiększać ryzyko uznania, że działalność ma charakter stały, dlatego jest jednym z czynników analizowanych przez niemieckie organy podatkowe.
Dlatego w przypadku długoterminowych kontraktów warto wcześniej przeanalizować skutki podatkowe swojej działalności.
Jednym z najważniejszych dokumentów dla przedsiębiorcy wykonującego usługi w Niemczech jest zaświadczenie A1.
Dokument ten potwierdza, że przedsiębiorca nadal podlega polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych i opłaca składki ZUS w Polsce. Dzięki temu nie powstaje obowiązek opłacania składek w Niemczech.
Zaświadczenie A1 należy uzyskać przed rozpoczęciem pracy za granicą i w praktyce powinno być ono dostępne podczas każdej kontroli przeprowadzanej przez niemieckie służby, ponieważ jego brak jest jedną z najczęstszych przyczyn problemów podczas kontroli na niemieckich budowach.
Firmy budowlane wykonujące usługi w Niemczech powinny zwrócić szczególną uwagę na tzw. Freistellungsbescheinigung.
Zgodnie z niemieckimi przepisami zleceniodawca ma obowiązek potrącić 15% wartości faktury jako podatek budowlany (Bauabzugsteuer) i odprowadzić go do niemieckiego urzędu skarbowego.
Można jednak uniknąć tego potrącenia. W tym celu należy uzyskać zaświadczenie Freistellungsbescheinigung wydawane przez niemiecki urząd skarbowy, ponieważ posiadanie tego dokumentu pozwala otrzymać pełną kwotę wynagrodzenia bez potrącania 15% podatku przez klienta.
Przedsiębiorcy często rozpoczynają pracę w Niemczech bez ważnego dokumentu A1. Podczas kontroli może to prowadzić do wysokich kar lub problemów związanych z ubezpieczeniami społecznymi.
Długotrwałe realizowanie projektów w Niemczech, posiadanie magazynu, sprzętu lub stałego miejsca prowadzenia działalności może skutkować obowiązkiem rozliczania podatków w Niemczech.
Nie każda usługa budowlana może zostać rozliczona w taki sam sposób. W niektórych przypadkach konieczna jest rejestracja do niemieckiego VAT i składanie deklaracji podatkowych.
Brak tego dokumentu powoduje, że niemiecki klient potrąca 15% wartości faktury, co może znacząco obniżyć bieżącą płynność finansową firmy.
Jeżeli przedsiębiorca wykonuje pracę wyłącznie dla jednego niemieckiego klienta, pracuje w określonych godzinach, korzysta z narzędzi zleceniodawcy i jest podporządkowany jego poleceniom, niemieckie urzędy mogą uznać współpracę za ukryty stosunek pracy.
Warto skonsultować się z doradcą podatkowym lub specjalistą zajmującym się obsługą polskich firm w Niemczech, jeśli:
● planujesz pracować w Niemczech przez kilka miesięcy w roku,
● realizujesz długoterminowe kontrakty budowlane,
● wysyłasz pracowników do Niemiec,
● wykonujesz usługi o dużej wartości,
● magazynujesz materiały lub sprzęt na terenie Niemiec,
● współpracujesz głównie z jednym niemieckim klientem.
Wczesna analiza pozwala uniknąć problemów związanych z podatkami, składkami ZUS oraz kontrolami niemieckich urzędów.